Je staat in de keuken en je partner vraagt: "Gaat het wel?" terwijl je niets gezegd hebt.
▶Inhoudsopgave
Dat is non-verbale communicatie. Je lichaam vertelt een verhaal zonder woorden.
Soms is dat een geruststellend verhaal. Soms is het een waarschuwing. Na je 35e verandert er veel in je lijf en dat beïnvloedt hoe je reageert. Hormonen zoals oestrogeen en progesteron schommelen.
Dat merk je in je humeur, je energie en je lichaamstaal. Je partner ziet dat.
En dat bepaalt de dynamiek in je relatie. Je hoeft geen expert te zijn om dit te begrijpen. Je moet alleen weten waar je op moet letten.
Wat is non-verbale communicatie eigenlijk?
Non-verbale communicatie is alles wat je zegt zonder woorden. Het is je gezichtsuitdrukking, je houding, je gebaren en de afstand die je houdt. Het is ook je toonhoogte en je ademhaling.
Je ogen kunnen boos kijken, ook als je mond zegt: "Ik ben niet boos." Je schouders kunnen gespannen staan na een drukke werkdag.
Je partner voelt dat aan. Je hormonen spelen hier een grote rol.
Na je 35e kan je schildklier langzamer werken. Dat maakt je moe en chagrijnig. Je lichaamstaal wordt dan slomer.
Je partner ziet dat en denkt misschien: "Ze is boos op mij."
Het gaat niet alleen om wat je ziet. Het gaat ook om wat je voelt. Je partner zit naast je op de bank. Jij zit met je armen over elkaar.
Dat is een gesloten houding. Je sluit hem of haar letterlijk buiten.
Je zegt niets, maar je boodschap is duidelijk: "Blijf af." Je partner voelt dat. De sfeer verandert.
Je hoeft niet te schreeuwen om ruzie te maken. Je lichaam doet het werk. De dynamiek in je relatie wordt voor een groot deel bepaald door deze signalen.
Je reageert op elkaar zonder dat je het door hebt. Je partner zucht. Jij zucht terug. De spanning stijgt. Je hormonen versterken dit. Een verhoogd cortisolniveau door stress maakt je alert en prikkelbaar.
Je reageert sneller afwijzend. Je partner voelt dat en trekt zich terug.
Zo ontstaat een vicieuze cirkel.
Waarom is dit zo belangrijk na je 35e?
Je lichaam verandert na je 35e. Je eicellen worden minder kwalitatief.
Je hormonen schommelen meer. Je krijgt misschien last van perimenopauze klachten. Je slaapt slechter.
Je humeur is onstabiel. Je partner merkt dit. Hij of zij ziet dat je sneller geïrriteerd bent. Je lichaamstaal vertelt dat verhaal.
Je staat strakker in je lichaam. Je kaken zijn op elkaar.
Je ogen zijn smaller. Je relatie kan hieronder lijden. Je partner denkt: "Wat heb ik gedaan?" Jij denkt: "Waarom begrijp je me niet?" De werkelijkheid is dat je lichaam harder werkt dan normaal.
Je schildklier kan te snel of te langzaam werken. Dat beïnvloedt je stemming.
Je hebt meer behoefte aan rust. Je lichaamstaal vraagt om afstand.
Je partner voelt dat als afwijzing. Goede communicatie is essentieel. Je moet kunnen uitleggen wat er gebeurt.
Maar je lichaam liegt niet. Je partner ziet wat er speelt.
Je kunt niet zeggen: "Ik ben niet moe" als je ogen half dicht zijn en je hoofd op tafel rust.
Je non-verbale signalen zijn sterker dan je woorden. Je moet leren lezen wat je lichaam zegt. En je moet leren begrijpen wat je partner ziet.
De kern van non-verbale communicatie: wat je ziet en voelt
Er zijn een paar belangrijke signalen. Kijk naar gezichtsuitdrukkingen. Een frons betekent vaak boosheid of concentratie. Een glimlach betekent warmte.
Maar na je 35e kan een glimlach ook vermoeid zijn. Je mondhoeken zakken sneller.
Je partner ziet dat en denkt: "Ze is niet blij." Je ogen vertellen veel. Je kijkt weg? Dan vermijd je contact. Je kijkt langdurig?
Dan zoek je verbinding. Je houding is cruciaal. Een open houding met armen en benen ontspannen geeft aan: "Je bent welkom." Een gesloten houding met armen over elkaar zegt: "Blijf uit mijn buurt." Na je 35e kun je last hebben van gewrichtspijn.
Je zit dan misschien anders. Je partner ziet een gesloten houding, maar het komt door pijn. Leg dat uit.
Zeg: "Mijn heup doet pijn, ik zit even anders." Je toonhoogte en tempo doen mee. Een lage, langzame stem is rustig. Een hoge, snelle stem is gespannen. Je ademhaling is ook een signaal.
Snelle ademhaling betekent stress. Langzame ademhaling betekent kalmte.
Je partner hoort je adem. Je partner voelt je spanning.
Je hormonen beïnvloeden dit allemaal. Een verhoogd oestrogeen kan je stem hoger maken. Een laag progesteron kan je onzekerder laten klinken.
Er is een model dat je kunt gebruiken: de vier signalen. Kijk, luister, voel en ruik. Kijk naar gezicht en houding.
Luister naar toon en adem. Voel de sfeer. Ruik spanning. Je partner zweet misschien als hij of zij nerveus is. Jij ruikt dat. Je reageert erop.
Zo bouw je een beeld op van de dynamiek. Er zijn verschillende modellen.
Varianten en modellen
Het Mehrabian-model zegt dat 55% van je boodschap lichaamstaal is, 38% toon en 7% woorden. Je hoeft dit niet precies te onthouden. Het helpt je wel om te zien dat woorden minder belangrijk zijn dan je denkt.
Je partner gelooft wat hij ziet, niet wat je zegt. Een ander model is de relatiecirkel.
Je partner doet iets. Jij reageert non-verbaal, vaak als gevolg van onbewust passief-agressief gedrag. Je partner reageert terug. Zo blijft de cirkel draaien.
Je kunt de cirkel doorbreken door bewust te worden van je signalen. Je kunt je armen ontspannen.
Je kunt diep ademhalen. Je kunt oogcontact maken.
Er zijn apps die je helpen bij het trainen van non-verbale signalen. De app "RelatieReset" kost €15 per maand. Je kunt oefeningen doen met je partner.
Je leert elkaars lichaamstaal te lezen. Er zijn ook workshops. Een workshop "Lichaamstaal in Relaties" kost ongeveer €80 per persoon.
Je krijgt dan oefeningen en feedback. Je leert specifieke signalen herkennen bij hormonale schommelingen.
Er zijn boeken die je kunt lezen. "De kracht van non-verbale communicatie" van Allan Pease kost €20.
Je leert de basis. Je leert hoe je je eigen signalen kunt verbeteren. Je leert hoe je je partner kunt lezen.
Je kunt ook een relatiecoach inschakelen. Een sessie kost €90 tot €150.
Je krijgt persoonlijke begeleiding. Je leert hoe je de dynamiek in je relatie kunt verbeteren.
Praktische tips voor dagelijks gebruik
Begin klein. Kijk je partner elke ochtend 3 seconden aan. Zeg niets.
Laat je ogen spreken. Je zult zien dat de sfeer zachter wordt. Je hormonen reageren op oogcontact. Je cortisol daalt.
Je voelt je rustiger. Let op je houding.
Zit je met je armen over elkaar? Leg ze dan naast je neer.
Je partner ziet een open houding. Je voelt jezelf ook opener. Je gewrichten zullen je dankbaar zijn. Je partner voelt zich welkom.
Gebruik je handen. Een aanraking op de schouder zegt meer dan 100 woorden.
Een zachte kus op de wang zegt: "Ik zie je." Je hoeft niet veel te doen. Een kleine aanraking is genoeg. Je partner voelt de verbinding.
Adem bewust. Als je merkt dat je sneller ademhaalt, stop dan.
Haal 3 keer diep adem. Je partner ziet dat je kalmeert. Je lichaam reageert. Je spanning neemt af.
De dynamiek in je relatie verandert. Durf het uit te spreken, want zwijgen doet op de lange termijn meer schade dan praten.
Zeg: "Ik voel me gespannen door mijn hormonen. Het is niet jouw schuld." Je partner begrijpt waarom je lichaamstaal anders is. Je voorkomt misverstanden. Je bouwt begrip op.
Gebruik een spiegel. Kijk naar je eigen gezicht als je praat.
Zie je een frons? Probeer die te ontspannen.
Je partner ziet een zachter gezicht. Je voelt jezelf zachter. Je relatie voelt veiliger. Plan een check-in. Zit 10 minuten tegenover je partner. Kijk elkaar aan. Zeg niets. Voel de energie.
Bespreek daarna wat je voelde. Je leert elkaars signalen kennen.
Je bouwt vertrouwen op. Let op je slaap. Een gebrek aan slaap maakt je lichaamstaal negatiever.
Je ogen zijn rood. Je mond hangt. Je partner ziet vermoeidheid.
Je hormonen raken verstoord. Slaap 7 tot 8 uur. Je relatie vaart er wel bij. Eet gezond.
Voedingsmiddelen zoals noten, zalm en bladgroenten helpen je hormonen in balans. Je huid straalt.
Je ogen zijn helder. Je partner ziet een gezonde uitstraling. Je voelt je zelfverzekerd. Beweging helpt.
Een wandeling van 30 minuten per dag verlaagt je cortisol. Je lichaam ontspant. Je partner ziet een ontspannen houding.
Je relatie voelt lichter. Je hoeft niet perfect te zijn. Je bent mens. Je hormonen schommelen. Je lichaamstaal verandert.
Je partner ziet dat. Je kunt het bespreken. Leer hoe je een gesprek opent zonder dat het escaleert. Je kunt samenwerken. Je relatie wordt sterker. Je partner is je teamgenoot.
Je bent samen in dit verhaal. Je non-verbale signalen zijn de taal van je lichaam.
Leer die taal spreken. Leer die taal lezen. Je zult merken dat de dynamiek in je relatie verandert.
Je voelt je verbonden. Je voelt je gezien.